tirsdag 8. april 2008

Matauk



Det er nok underleg å skrive om matauk tidleg i april, serleg når ein bur under tilnærma artiske tihøve (!), men det fall seg likevel så naturleg. Eg las nemleg i dag at me i Noreg importerte 3,6 millionar tonn mat til ein verdi av 29 milliardar kroner i fjor. På 10 år har importen auka med 14 milliardar kroner i verdi og 1,3 millionar tonn i volum (Nationen).



For meg er sjølvberging eit viktig prinsipp, anten det no gjeld å kunne greie seg utan tennbrikettar på tur, eller å kunne leve på ein måte som i minst mogeleg grad skadar naturen vår, dyra og menneska me lever i lag med. Kortreist mat er viktig. På så mange måtar! Ikkje berre sparer det den tunne atmosfæren vår for mange tusen kilo farlege gassar som kjem ved global transport av matvarer, men det stør også oppunder lokalt liv, slik at me kan bruke den jorda me har på heimstaden vår, og vonleg kjenne eit visst samband med den molda me har grodd fram frå.



Eg tykkjer ikkje me skal verte så framandgjorde frå planter og dyr - dyrke eigne grønsaker er då noko alle kan! Skjøne at husdyra våre gjev oss livsviktig føde, og setje pris på dei og stelle godt med dei i takksemd for det (jfr stadige dyrevernssaker som dukkar fram).

Fjuh, dette kan fort verte voldsomt alvorsamt, for her er det logar av engasjement under overflata. Eg meiner - ein kan byrje i det små, kvar og ein!
Har ein ein liten jordlapp eller hageflekk, kan ein ha nokre gulrotsenger i staden for prydblomar
(og du verda kor vakker frodig eplevis er!), og ein kan ha eiga forsyning av krydderurter.



Sjølve dyrkar me jordeple, og har også ei fin lita forsyning av gulrøter, lauk, sukkererter osb. Jordepla har me heilt til neste vår - og sjå her, våryre groer har byrja strekkje seg mot sola!
Om eit par månaders tid skal nokre få, heldige eple få dukke djupt ned i dei mørke, lukkelege molddraumane sine att, for å gro fram nye livbergarar. Er det ikkje fantastisk?!
Ein set dei ned i jorda, ein og ein, og nokre månader seinare kan ein ta opp det tidobbelte, minst! Utan sprøytemiddel, utan kunstgjødsel, utan ein einaste transportmeter - bortsett frå trillebåra. 



Ein annan ting me gjer, er å setje gong å og steikje stomp (bake brød, med andre ord!).
Vel ein økologisk mjøl frå ei norsk mølle, har ein også gjort gode val, spart seg for konserveringsmiddel, laga ein mykje meir næringsrik og sunn kvardagsmat, og ein har gjeve huset ein god eim, og ange av heim.




4 kommentarer:

HomlisBomlis sa...

Hmm - jeg leser og tenker at - det er jeg helt enig i, ja -og sånn skulle alle ha gjort ,ja - og at i en perfekt verden ville jeg ha vært et perfekt menneske og gjort alle de ting jeg vet ville ha ført til en enda perfektere verden. Utopiske verdener overlever aldri -nettopp fordi det alltid er noen som ødelegger. Jeg er en ødelegger!
Jeg kjøper brød og grønnsaker på nærbutikken, bruker plastbleier på barna mine og fyrer med elektrisitet om vinteren.

Men jeg ser virkelig opp til sånne som deg, Fivrel, som klarer å gjøre alle de tingene jeg selv innerts inne har ønsket å gjøre!!

Landliv sa...

Jeg må le litt av homlisbomlis - du skriver så utrolig bra!!! Mamma sendte meg et dikt fra siden din,- hvis du virkelig har skrevet det selv så er det et talent... det var så rørende og tankevekkende om en sti med blomster langs....

Jeg er nok også litt av en "ødelegger"! :-D
Men nå har hyret snekkeren min til å lage rammer til urtesenger og grønnsaker. Så spørs det om sommeren og varmegradene er på min side ;-)

Lilledora sa...

har vær på matauk, jeg og, Var en tur på butikken og kjøpte poteter, gullerøtter, melk og brød. Jeg vet at jeg er en "ødelegger", men jeg er en glad og livsfrisk "ødelegger" som sitter her og har sååå vondt i høyre albu, og det fordi jeg var og fikk en kortison sprøyte der. Uff og uff hvor vondt, men med vondt skal vondt fordriver ha en fortrefflig kveld Ps. en ny blogg er opp under oppseling, lilledoras verden

Ugla sa...

Heldig er den som har ein liten flekk jord til å dyrke på. Blomar er bra - helst dei ein kan ete - ringblomar og blomkarse t.d. At det går an å ta vakre bilete av potet' med lange groa,det viser du fivrel. Det er ein eigen smak av potetstapp' av sjølvdyrka potet' og allerbest er nybaka brød. Med brunost.